> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://www.spheretech.pl/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# Hubble powoli zbliża się do Ziemi. NASA szuka sposobu na przedłużenie pracy teleskopu
- URL: https://www.spheretech.pl/hubble-powoli-zbliza-sie-do-ziemi-nasa-szuka-sposobu-na-przedluzenie-pracy-teleskopu/
- Published: 2026-11-09T20:03:44.000Z
- Updated: 2026-11-09T20:03:44.000Z
- Author: Jacek Szczęsny
- Tags: SpaceTech

# 

Kosmiczny Teleskop Hubble’a od ponad 36 lat dostarcza astronomom bezcennych obserwacji, ale jego orbita stopniowo się obniża. NASA zwróciła się do prywatnych przedsiębiorstw z pytaniem, czy potrafiłyby podnieść teleskop na większą wysokość, przeprowadzić niezbędne naprawy lub bezpiecznie sprowadzić go z orbity po zakończeniu misji. Od odpowiedzi zależeć może nie tylko przyszłość jednego z najsłynniejszych instrumentów naukowych, lecz także rozwój usług polegających na naprawianiu i przedłużaniu użytkowania urządzeń znajdujących się w przestrzeni kosmicznej.

## Hubble ma coraz mniej czasu

29 października 2026 roku NASA opublikowała zapytanie skierowane do przedsiębiorstw przemysłu kosmicznego, a następnego dnia przedstawiła jego szczegóły. Amerykańska agencja chce ustalić, czy istnieją techniczne i ekonomiczne możliwości przedłużenia pracy Kosmicznego Teleskopu Hubble’a. Rozważane są trzy rodzaje działań, podniesienie teleskopu na wyższą orbitę, przeprowadzenie prac naprawczych oraz przygotowanie jego bezpiecznego sprowadzenia z orbity, kiedy dalsza eksploatacja nie będzie już możliwa.

Przedsiębiorstwa mogą przedstawiać swoje propozycje do 30 listopada. NASA nie wybrała dotychczas wykonawcy, nie zawarła żadnej umowy i nie zdecydowała o przeznaczeniu środków na konkretną operację. Na razie chce poznać dostępne rozwiązania, ich koszty oraz związane z nimi zagrożenia. Powodem zainteresowania przyszłością Hubble’a nie jest nagła awaria, lecz stopniowe obniżanie się jego orbity.

Choć teleskop znajduje się kilkaset kilometrów nad powierzchnią Ziemi, nie porusza się w całkowitej próżni. Na tej wysokości nadal występują śladowe ilości atmosfery, które stawiają opór przemieszczającemu się urządzeniu. Opór ten jest niezwykle mały, ale oddziałuje nieprzerwanie, powodując stopniową utratę wysokości. Hubble nie ma własnego napędu, który pozwalałby mu przeciwdziałać temu zjawisku. Bez zewnętrznej pomocy jego orbita będzie się nadal obniżać, aż teleskop wejdzie w gęstsze warstwy atmosfery. Według szacunków przytoczonych przez NASA może to nastąpić około 2033–2034 roku. Jeżeli agencja zdecyduje się na operację podniesienia orbity, powinna ona zostać przeprowadzona najpóźniej w 2032 roku.

Nie oznacza to, że Hubble musi prowadzić obserwacje aż do tego czasu. Jego dalsza przydatność będzie zależeć również od stanu urządzeń pokładowych. Podniesienie orbity mogłoby jednak zapobiec sytuacji, w której sprawny jeszcze teleskop trzeba będzie utracić tylko dlatego, że znalazł się zbyt blisko Ziemi.

## Jak można uratować teleskop?

Najprostszym rozważanym rozwiązaniem jest wysłanie statku kosmicznego, który zbliży się do Hubble’a, połączy z nim i za pomocą własnego napędu przeniesie go na wyższą orbitę. Zasada takiej operacji jest stosunkowo łatwa do wyjaśnienia, lecz jej wykonanie wymaga ogromnej precyzji. Statek musi zbliżyć się do teleskopu, poruszającego się z prędkością wielu kilometrów na sekundę, wyrównać z nim swój ruch i bezpiecznie połączyć oba urządzenia.

Największym wyzwaniem nie jest więc samo wytworzenie siły potrzebnej do zmiany orbity, lecz przeprowadzenie całej operacji bez uszkodzenia teleskopu. Hubble został wyniesiony w przestrzeń kosmiczną w 1990 roku i był projektowany z myślą o obsłudze przez astronautów korzystających z wahadłowców. Ostatnia taka misja odbyła się w 2009 roku. Od czasu wycofania wahadłowców NASA nie dysponuje już tym samym sposobem przeprowadzania napraw.

Współczesne statki kosmiczne oferują inne możliwości, w tym coraz bardziej zaawansowane systemy automatycznego zbliżania się i łączenia z obiektami na orbicie. Nie oznacza to jednak, że urządzenia opracowane do obsługi jednego rodzaju satelitów można bez większych zmian wykorzystać przy Hubble’u. Teleskop jest skomplikowanym instrumentem naukowym, którego konstrukcja wymaga szczególnej ostrożności. Nieprawidłowe połączenie, nadmierne obciążenie lub błąd podczas manewru mogłyby spowodować uszkodzenia, których nie dałoby się później naprawić.

Podniesienie orbity nie rozwiązałoby ponadto problemów związanych ze starzeniem się wyposażenia. Urządzenia elektroniczne, mechanizmy służące do ustawiania teleskopu i instrumenty naukowe nadal podlegałyby zużyciu. Możliwe jest zatem, że teleskop pozostawałby na bezpiecznej orbicie jeszcze przez wiele lat, ale wcześniej utraciłby zdolność prowadzenia obserwacji. Znacznie większe korzyści mogłaby przynieść pełna misja naprawcza. Byłaby ona jednak trudniejsza, bardziej kosztowna i obarczona większym ryzykiem.

## Czy warto naprawiać tak stary teleskop?

Hubble jest jednym z najbardziej zasłużonych instrumentów w historii astronomii. Jego obserwacje przyczyniły się do lepszego poznania odległych galaktyk oraz historii Wszechświata. Nie oznacza to jednak, że przedłużanie jego pracy ma sens niezależnie od kosztów. Przy podejmowaniu decyzji NASA powinna porównać korzyści, jakie mogą przynieść kolejne lata obserwacji, z wydatkami i ryzykiem planowanej operacji. Należy również uwzględnić inne przedsięwzięcia naukowe, na które można byłoby przeznaczyć te same środki.

Wydatki poniesione w przeszłości na budowę teleskopu, jego wyniesienie i wcześniejsze naprawy nie powinny przesądzać o dzisiejszej decyzji. Pieniądze te zostały już wydane i nie można ich odzyskać. Znaczenie ma wyłącznie to, jakie korzyści przyniosą przyszłe nakłady. Jeżeli stosunkowo niedroga operacja pozwoli Hubble’owi prowadzić wartościowe obserwacje przez kilka dodatkowych lat, może okazać się bardzo korzystnym przedsięwzięciem. Jeżeli jednak konieczna byłaby kosztowna przebudowa, a prawdopodobieństwo powodzenia pozostawałoby niewielkie, rozsądniejszym rozwiązaniem mogłoby być przeznaczenie środków na inne instrumenty naukowe.

Warto przy tym pamiętać, że Hubble nadal posiada możliwości obserwacyjne, których nie zastępuje w pełni nawet znacznie nowszy Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba. Oba urządzenia pracują w różnych zakresach promieniowania i pod wieloma względami wzajemnie się uzupełniają. Dlatego przedłużenie pracy Hubble’a mogłoby mieć rzeczywistą wartość naukową, pod warunkiem że koszt takiego przedsięwzięcia pozostanie uzasadniony.

## Na orbicie może powstać nowy rynek usług

Zainteresowanie NASA ma znaczenie wykraczające poza przyszłość jednego teleskopu. Dotychczas większość satelitów projektowano z założeniem, że po zakończeniu pracy zostaną zastąpione nowymi urządzeniami. Ich naprawa na orbicie była zazwyczaj zbyt trudna albo zbyt kosztowna, a niektórych konstrukcji w ogóle nie przystosowano do przeprowadzania takich operacji.

Rozwój prywatnego przemysłu kosmicznego może stopniowo zmieniać tę sytuację. Jeżeli przedsiębiorstwa nauczą się bezpiecznie zbliżać do satelitów, łączyć z nimi i wykonywać niezbędne czynności techniczne, właściciele urządzeń orbitalnych zyskają możliwość przedłużania ich użytkowania bez konieczności wynoszenia nowych. Może to dotyczyć satelitów telekomunikacyjnych, obserwacyjnych, meteorologicznych i naukowych. W zależności od konstrukcji urządzenia możliwe byłoby korygowanie jego orbity, uzupełnianie paliwa, wymiana niektórych podzespołów albo bezpieczne usunięcie go po zakończeniu pracy.

Korzyści mogą być znaczne. Budowa satelity, jego wyposażenie i wyniesienie na orbitę wymagają dużych nakładów. Jeżeli stosunkowo prosta operacja pozwoli korzystać z urządzenia przez kilka dodatkowych lat, właściciel może uniknąć kosztów wcześniejszego zastąpienia go nowym.

Nie oznacza to jednak, że naprawianie satelitów zawsze będzie opłacalne. Część urządzeń nie została przystosowana do obsługi na orbicie. Inne mogą mieć przestarzałe wyposażenie, którego wymiana byłaby nieuzasadniona. Znaczenie ma również spadek kosztów wynoszenia nowych satelitów oraz rozwój technologii, dzięki któremu nowoczesne urządzenia oferują coraz większe możliwości.

### Kto poniesie koszty niepowodzenia?

Jedną z najważniejszych kwestii będzie sposób zawierania umów między właścicielami satelitów a przedsiębiorstwami wykonującymi naprawy. Operacje prowadzone na orbicie zawsze wiążą się z ryzykiem. Statek wysłany do obsługi satelity może ulec awarii, nie zdołać bezpiecznie połączyć się z urządzeniem albo spowodować jego uszkodzenie. Jeżeli zamawiający zapłaci za samo podjęcie próby, znaczną część finansowych następstw niepowodzenia poniesie właśnie on. Można jednak uzależnić wynagrodzenie od osiągnięcia określonego rezultatu, na przykład skutecznego podniesienia orbity.

W drugim przypadku wykonawca będzie musiał uwzględnić w cenie możliwość niepowodzenia i związane z nim straty. Taka umowa może więc okazać się droższa, ale jednocześnie zapewniać zamawiającemu większą ochronę. Nie istnieje rozwiązanie odpowiednie dla wszystkich przedsięwzięć. Najważniejsze jest właściwe rozdzielenie odpowiedzialności między strony, z uwzględnieniem tego, która z nich może skuteczniej ograniczać poszczególne zagrożenia.

W przypadku Hubble’a znaczenie ma dodatkowo jego wyjątkowa wartość naukowa. Nieudana próba naprawy mogłaby pozbawić astronomów możliwości prowadzenia obserwacji, które bez ingerencji byłyby kontynuowane jeszcze przez pewien czas. 

### Przyszłość Hubble’a pozostaje otwarta

NASA nie podjęła jeszcze decyzji o przeprowadzeniu misji. Odpowiedzi przedsiębiorstw pozwolą agencji ustalić, jakie rozwiązania są obecnie dostępne, ile mogłyby kosztować i jakie zagrożenia wiązałyby się z ich zastosowaniem. Możliwe jest zarówno podniesienie orbity teleskopu, jak i przeprowadzenie bardziej rozbudowanych prac. Nie można również wykluczyć rezygnacji z naprawy i przygotowania bezpiecznego zakończenia misji.

Dla astronomów najważniejsze pozostaje zachowanie możliwości prowadzenia obserwacji tak długo, jak będzie to naukowo uzasadnione. Dla przedsiębiorstw przemysłu kosmicznego sprawa ma szersze znaczenie, może pokazać, czy naprawianie satelitów na orbicie stanie się opłacalną działalnością, czy pozostanie kosztownym rozwiązaniem stosowanym jedynie w wyjątkowych przypadkach. Hubble od dziesięcioleci pomaga naukowcom poznawać Wszechświat. Być może jego ostatnim wielkim wkładem w rozwój techniki będzie wykazanie, że kosztowne urządzenia kosmiczne nie muszą być skazane na jednorazowe wykorzystanie.

## Źródła

[https://science.nasa.gov/missions/hubble/nasa-explores-potential-commercial-servicing-for-hubble-telescope/](https://science.nasa.gov/missions/hubble/nasa-explores-potential-commercial-servicing-for-hubble-telescope/?ref=spheretech.pl)

[https://www.theverge.com/science/1024239/nasa-commercial-space-save-hubble](https://www.theverge.com/science/1024239/nasa-commercial-space-save-hubble?ref=spheretech.pl)