Chirurg operował pacjenta z odległości 56 kilometrów. Zdalna chirurgia przechodzi kolejny sprawdzian

W amerykańskim stanie Floryda przeprowadzono operację usunięcia prostaty, podczas której chirurg kierował robotem z odległości około 56 kilometrów. Zabieg odbył się w ramach badania klinicznego, a przy pacjencie przez cały czas pozostawał drugi chirurg, przygotowany do przejęcia operacji w razie problemów. Doświadczenie potwierdza rosnące możliwości zdalnego wykonywania zabiegów, ale nie rozstrzyga jeszcze, czy metoda ta będzie bezpieczniejsza i bardziej opłacalna od tradycyjnej chirurgii robotycznej.

25 października 2026 roku w amerykańskiej sieci szpitali AdventHealth przeprowadzono operację 66-letniego pacjenta chorego na raka prostaty. Chirurg Vipul Patel kierował instrumentami z placówki AdventHealth Celebration, podczas gdy pacjent znajdował się w szpitalu AdventHealth Minneola, oddalonym o około 35 mil. Przy stole operacyjnym pracował Marcio Moschovas wraz z zespołem, który w razie potrzeby mógł natychmiast przejąć prowadzenie zabiegu.

Według AdventHealth była to pierwsza udokumentowana w Stanach Zjednoczonych operacja robotyczna przeprowadzona na odległość pomiędzy dwiema placówkami medycznymi. Wykorzystano eksperymentalny system Toumai chińskiej firmy MicroPort MedBot, a badanie odbyło się na podstawie odpowiedniego zezwolenia amerykańskiej Agencji Żywności i Leków (FDA).

Nie oznacza to jednak, że system został dopuszczony do powszechnego stosowania. Jedna pomyślnie przeprowadzona operacja nie wystarcza do ustalenia bezpieczeństwa nowej metody ani częstości możliwych powikłań.

Co zmienia możliwość operowania na odległość?

W tradycyjnej chirurgii robotycznej lekarz steruje instrumentami za pomocą konsoli umieszczonej zwykle w tej samej sali co pacjent. Robot nie podejmuje samodzielnych decyzji, lecz wykonuje ruchy operatora z odpowiednią precyzją.

Podczas operacji zdalnej obraz z pola operacyjnego i polecenia wydawane przez chirurga są przesyłane siecią telekomunikacyjną między dwiema placówkami. Bezpieczeństwo zależy więc nie tylko od sprawności urządzeń medycznych, ale również od jakości i niezawodności połączenia.

Zaletą takiego rozwiązania może być łatwiejszy dostęp do szczególnie doświadczonych lekarzy. Pacjent mieszkający daleko od dużego ośrodka nie musiałby zawsze podróżować do szpitala, w którym pracuje specjalista. To lekarz mógłby wykonywać część zabiegów na odległość, wykorzystując wyposażenie miejscowej placówki.

Nie oznacza to jednak, że szpital przeprowadzający operację mógłby zrezygnować z własnego zespołu chirurgicznego. Nadal potrzebni są anestezjolodzy, pielęgniarki operacyjne, odpowiednio przeszkolony personel oraz lekarz zdolny do podjęcia działania w razie awarii. Niezbędna pozostaje również pełna infrastruktura sali operacyjnej.

Zdalna chirurgia może więc poprawić dostępność doświadczenia specjalisty, ale nie usuwa większości kosztów związanych z samym wykonaniem zabiegu.

Bezpieczeństwo jest ważniejsze od odległości

Największe wyzwanie stanowi zapewnienie ciągłości pracy systemu. Utrata połączenia, opóźnienia w przesyłaniu obrazu lub awaria urządzenia mogą mieć skutki znacznie poważniejsze niż przerwa w działaniu zwykłej usługi internetowej.

Dlatego przy pacjencie musi znajdować się zespół przygotowany do przejęcia operacji. Potrzebne są również sprawdzone procedury awaryjne, odpowiednie zabezpieczenia sieci oraz możliwość wykrywania nieprawidłowości, zanim zagrożą zdrowiu chorego.

AdventHealth zamierza badać między innymi niezawodność połączenia, działanie zabezpieczeń i wyniki leczenia. Wcześniej zespół uczestniczył w dziesięciu eksperymentalnych zabiegach prowadzonych na odległość między Orlando a Luandą w Angoli. Doświadczenia te mogą być przydatne, lecz nie zastępują systematycznych badań obejmujących większą liczbę pacjentów.

W przypadku chirurgii o znaczeniu nowej technologii decyduje przede wszystkim poprawa bezpieczeństwa i skuteczności leczenia. Sama możliwość wykonania zabiegu z innego miasta nie stanowi jeszcze wystarczającego uzasadnienia dla jej szerokiego stosowania.

Czy zdalna chirurgia obniży koszty leczenia?

O gospodarczej przydatności tej metody zadecyduje sposób organizacji pracy szpitali. Placówka położona daleko od dużych ośrodków medycznych może odnieść znaczną korzyść z dostępu do doświadczonego chirurga. Inaczej będzie w szpitalu, który już zatrudnia specjalistów o odpowiednich kwalifikacjach.

Zdalna operacja wymaga dodatkowych nakładów na łączność, oprogramowanie, zabezpieczenia i obsługę techniczną. Korzyści powinny więc być porównywane z pełnym kosztem wykonania zabiegu, a nie wyłącznie z wydatkami na podróż lekarza lub pacjenta.

Nowe możliwości mogą również zmienić działalność producentów robotów chirurgicznych. Oprócz sprzedaży urządzeń będą mogli oferować oprogramowanie, konserwację i usługi związane z bezpiecznym sterowaniem na odległość. Dla szpitali oznacza to jednak większą zależność od dostawców technologii oraz konieczność zawierania wieloletnich umów.

Osobnym zagadnieniem pozostaje odpowiedzialność za leczenie. Trzeba ustalić, który szpital odpowiada za kwalifikację pacjenta, dokumentację medyczną i postępowanie w razie powikłań. Istotne będą także uprawnienia lekarzy wykonujących zabiegi w innych stanach lub państwach oraz zasady odpowiedzialności cywilnej.

Rozwiązanie tych problemów prawnych i organizacyjnych może okazać się równie wymagające jak doskonalenie samego robota.

Od doświadczenia do codziennej praktyki

Zdalna chirurgia może znaleźć pierwsze szersze zastosowania w dziedzinach wymagających szczególnego doświadczenia, zwłaszcza tam, gdzie brakuje odpowiednio wyspecjalizowanych lekarzy. Nie jest jednak przesądzone, że stanie się powszechną metodą wykonywania operacji.

Możliwe, że większe korzyści przyniesie rozwój chirurgii robotycznej w lokalnych szpitalach, bez konieczności zdalnego sterowania. Oba rozwiązania mogą się również uzupełniać.

Dla producentów urządzeń medycznych i ich inwestorów najważniejsze będzie wykazanie, że nowa metoda rzeczywiście poprawia wyniki leczenia lub pozwala ograniczać koszty przy zachowaniu odpowiedniego bezpieczeństwa.

Florydzki zabieg jest ważnym osiągnięciem technicznym, lecz przyszłość zdalnej chirurgii rozstrzygną dopiero wyniki kolejnych badań oraz zdolność szpitali do jej bezpiecznego, regularnego stosowania. Największą wartością nowego rozwiązania może okazać się nie możliwość operowania z dowolnego miejsca, lecz zapewnienie pacjentom dostępu do specjalistów, którzy dotychczas byli dla nich zbyt daleko.

Źródła:
https://www.adventhealth.com/news/historic-study-explores-whether-robotic-telesurgery-could-bring-specialized-surgical-care-closer
https://www.theguardian.com/us-news/2026/oct/27/first-telerobotic-surgery